„W życiu pewne są jedynie podatki i śmierć”

Jako prawnicy specjalizujący się w prawie spadkowym, poniżej przedstawiamy główne etapy postępowania po śmierci spadkodawcy

Najczęściej dziedziczenie odbywa się w kręgu osób będących najbliższą rodziną, ale również w przypadku testamentu, do dziedziczenia może dojść osoba trzecia – nie będąca rodzina. 

 

1. Uzyskanie aktu zgonu

To pierwszy i najważniejszy dokument, bez którego nie da się rozpocząć żadnych dalszych czynności.

 

Co trzeba zrobić?

• Lekarz wystawia kartę zgonu.
• Z tą kartą należy udać się do Urzędu Stanu Cywilnego (USC) właściwego dla miejsca śmierci.
• USC wydaje akt zgonu – dokument urzędowy, który będzie potrzebny m.in. w bankach, u notariusza, w ZUS, w sądach i urzędach.

 

Dlaczego to ważne? 
Akt zgonu potwierdza moment śmierci, a to właśnie ten moment decyduje o otwarciu spadku i określa krąg spadkobierców.

 

2. Ustalenie, kto dziedziczy po zmarłym

Po zgromadzeniu dokumentów zaczyna się etap ustalania, kto ma prawo do spadku.

 

a) Sprawdzenie, czy istnieje testament

• Testament może być sporządzony u notariusza, odręcznie, lub w szczególnych formach (np. ustny w wyjątkowych sytuacjach).
• Jeśli testament istnieje, powinien zostać złożony u notariusza lub w sądzie.
• Notariusz lub sąd ma obowiązek otwarcia i ogłoszenia testamentu.

 

b) Jeśli testamentu nie ma – dziedziczenie ustawowe

W takiej sytuacji stosuje się zasady ogólne wynikające z kodeksu cywilnego. 
Najczęściej dziedziczą:

• małżonek i dzieci,
• w braku dzieci – małżonek i rodzice,
• dalej rodzeństwo, dziadkowie itd.

 

Czego potrzebujesz na tym etapie?

• Akt zgonu,
• dokumenty potwierdzające pokrewieństwo (akty urodzenia, małżeństwa).

 

3. Oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku

Każdy spadkobierca ma 6 miesięcy od momentu, w którym dowiedział się o powołaniu do spadku, aby zdecydować, w jaki sposób spadek przyjmuje (lub czy go odrzuca).

Trzy możliwości:

• Przyjęcie spadku wprost – pełna odpowiedzialność za długi spadkowe.
• Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – odpowiedzialność ograniczona do wartości majątku, jaki się dziedziczy.
• Odrzucenie spadku – tak jakby spadkobierca nie żył w chwili śmierci spadkodawcy; kolejne osoby zstępują w jego miejsce.

 

Ważne:

• Brak złożenia oświadczenia = przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza.
• Oświadczenia składa się u notariusza lub w sądzie.

 

4. Stwierdzenie nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia

Ten etap potwierdza oficjalnie, kto dziedziczy – bez niego nie da się przeprowadzić podziału majątku ani załatwić spraw finansowych.

Dwie drogi:

a) Postępowanie sądowe

• Składasz wniosek do sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego.
• Sąd przeprowadza posiedzenie, analizuje dokumenty i ustala, kto nabył spadek.
• Na końcu wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
• Postępowanie sądowe trwa dłużej, ale nie ma konieczności aby przed sądem stawili się wszyscy spadkobiercy (jest to ważne, szczególnie gdy spadkobiercy są rozsiani po całym świecie) 

 

 

b) Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia

• Szybsza i często prostsza droga niż sąd.
• Notariusz sporządza protokół dziedziczenia i wydaje akt poświadczenia dziedziczenia.

Warunek: między spadkobiercami nie może być sporu. Wszyscy spadkobiercy muszą stawić się u notariusza

 

Po co to robisz? 
Aby móc:

• dysponować majątkiem zmarłego,
• załatwić sprawy w banku, w tym ustalić wszystkie rachunki bankowe zmarłego
• przejąć własność nieruchomości,
• wykonać podział majątku.

 

5. Dział spadku (podział majątku)

Gdy jest kilku spadkobierców, konieczne jest rozliczenie tego, kto co dostaje.

Dział może być:

• umowny – kiedy wszyscy się zgadzają; zawiera się go u notariusza (obligatoryjnie, gdy są nieruchomości) lub prywatnie,
• sądowy – gdy spadkobiercy nie potrafią dojść do porozumienia lub majątek jest skomplikowany.

 

Co się wtedy ustala?

• kto dostaje konkretne składniki majątku (np. mieszkanie, działkę, środki finansowe, samochód),
• czy ktoś powinien spłacić drugiego spadkobiercę,
• czy majątek jest dzielony fizycznie czy wartościowo.

 

6. Rozliczenia i odpowiedzialność za długi spadkowe

Spadek to nie tylko majątek – czasem również zobowiązania.

Co warto wiedzieć?

• Jeśli spadek przyjmiesz z dobrodziejstwem inwentarza, odpowiadasz za długi tylko do wartości, jaką faktycznie otrzymasz.
• Jeżeli przyjmiesz wprost – odpowiadasz całym swoim majątkiem.
• Jeśli odrzucisz – nie odpowiadasz za długi, ale spadek przechodzi na twoje dzieci, które również muszą podjąć decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu.

 

Typowe długi, które mogą wystąpić:

• niespłacone kredyty, karty kredytowe
• zobowiązania podatkowe, ZUS
• zaległe rachunki lub opłaty,
• koszty pochówku (te mogą być pokrywane ze spadku).

 

Jako kancelaria zajmujemy się kompleksową pomocą w postępowaniach spadkowych od jego pierwszych etapów do końcowego działu spadku. Jeśli masz problem lub pytania, zapraszamy do kontaktu.